Username
Password
 
 
สมัครสมาชิกทุกประเภท

 
  โรคข้อและกระดูกสันหลังอักเสบ
  (วันที่ Update : 2016-02-19)
 
 
 
 

นพ. พงศ์ธร ณรงค์ฤกษ์นาวิน


โรคข้อและกระดูกสันหลังอักเสบคืออะไร

โรคข้อและกระดูกสันหลังอักเสบหมายถึงกลุ่มโรคที่มีการอักเสบของข้อกระดูกสันหลังและข้อรยางค์ (แขนและขา) ร่วมกับการอักเสบของเอ็นส่วนที่ยึดติดกับกระดูก ก่อให้เกิดอาการปวดหลัง ปวดตามข้อของแขนหรือขา ปวดเอ็น นอกจากนี้ยังอาจมีอาการแสดงในระบบอื่นๆ เช่น ผื่นผิวหนัง ตาแดง ตามัว หรือท้องเสีย เป็นต้น

โรคที่อยู่ในกลุ่มนี้แบ่งออกเป็น 5 โรคได้แก่

1. โรคข้อกระดูกสันหลังอักเสบชนิดติดยึด (ankylosing spondylitis)

2. โรคข้ออักเสบรีแอ๊คตีฟ (reactive arthritis)

3. โรคข้ออักเสบสะเก็ดเงิน (psoriatic arthritis)

4. โรคข้ออักเสบในผู้ป่วยโรคลำไส้อักเสบ(enteropathic spondyloarthropathy)

5. โรคข้อและกระดูกสันหลังอักเสบที่ยังไม่ทราบชนิด(undifferentiated spondyloarthropathy)

สาเหตุโรคข้อและกระดูกสันหลังอักเสบคืออะไร

สาเหตุที่แท้จริงยังไม่ทราบ อย่างไรก็ตามนักวิจัยพบว่าสมาชิกของครอบครัวที่มีผู้ป่วยเป็นโรคข้อและกระดูกสันหลังอักเสบจะมีโอกาสเป็นโรคนี้มากขึ้น โดยผู้ป่วยเหล่านี้จะมียีนที่เรียกว่า HLA-B27 ดังนั้นจึงเชื่อว่าปัจจัยทางพันธุกรรมหรือยีนที่ผิดปกติน่าจะเป็นสาเหตุที่สำคัญของโรคนี้

นอกจากนี้การติดเชื้อโรคบางชนิดเช่น เชื้อคลามัยเดียที่ทำให้เกิดการอักเสบของท่อทางเดินปัสสาวะ หรือเชื้อโรคที่ทำให้เกิดท้องร่วงเช่น เชื้อซาโมเนลลา สามารถกระตุ้นให้โรคข้ออักเสบรีแอ๊คตีฟกำเริบ ดังนั้นปัจจัยทางสิ่งแวดล้อมโดยเฉพาะการติดเชื้อจึงเป็นสาเหตุที่สำคัญอีกประการหนึ่งที่มากระตุ้นให้เกิดโรคได้

ใครมีโอกาสเป็นโรคข้อและกระดูกสันหลังอักเสบบ้าง 

โรคข้อและกระดูกสันหลังอักเสบพบบ่อยในช่วงวัยรุ่นถึงวัยกลางคน โดยพบในผู้ชายบ่อยกว่าผู้หญิง 2-3 เท่าตัว สมาชิกของครอบครัวที่มีผู้ป่วยเป็นโรคนี้ก็จะมีโอกาสเป็นโรคนี้มากขึ้นกว่าประชากรทั่วไป

โรคนี้พบบ่อยในประชากรของประเทศแถบขั้วโลกเหนือเช่น ชาวเอสกิโม และชาวอลาสกา รวมถึงชนพื้นเมืองของทวีปอเมริกาเหนือทางตะวันตก อุบัติการณ์ของโรคนี้ในประเทศไทยยังไม่ทราบแน่ชัดแต่คาดว่าน่าจะใกล้เคียงกับประเทศทางตะวันตก

แพทย์จะวินิจฉัยโรคข้อและกระดูกสันหลังอักเสบได้อย่างไร

การวินิจฉัยโรคนี้จะอาศัยประวัติครอบครัว ร่วมกับอาการข้อและกระดูกสันหลังอักเสบของท่าน การถ่ายภาพเอกซเรย์ของกระดูกสันหลังและกระดูกเชิงกรานจะช่วยยืนยันการวินิจฉัยโรคได้ ส่วนการตรวจหายีน HLA-B27 ก็อาจช่วยในการประเมินปัจจัยเสี่ยงของโรคแต่ก็ไม่จำเป็นต้องตรวจในผู้ป่วยทุกคน

ลักษณะอาการเด่นของโรคนี้ คืออาการปวดหลังซึ่งจะมีความจำเพาะกับโรค ผู้ป่วยมักจะปวดหลังบริเวณกระดูกสันหลังส่วนล่างและกระเบนเหน็บ โดยจะมีอาการปวดหลังหรือตึงหลังในช่วงตื่นนอนตอนเช้า และอาการจะค่อยๆ ดีขึ้นในช่วงสายๆ หรือบ่ายๆ ผู้ป่วยที่เป็นมานานอาจมีการเชื่อมติดกันของกระดูกสันหลังที่ให้ไม่สามารถก้มหรือเงยได้

ผู้ป่วยอีกส่วนหนึ่งจะมีอาการปวดข้อและมีข้ออักเสบร่วมด้วย โดยพบบ่อยที่ข้อเข่า ข้อเท้า และข้อสะโพก บางรายอาจมีข้ออักเสบที่ข้อมือ ข้อศอก หรือข้อนิ้วมือ นอกจากนี้ยังอาจพบการอักเสบของเอ็นตรงตำแหน่งที่ยึดเกาะกับกระดูก เช่น เอ็นร้อยหวาย เอ็นฝ่าเท้า เป็นต้น

ผู้ป่วยบางรายอาจมีผื่นผิวหนัง เล็บผิดปกติ ท้องเสียเรื้อรัง ม่านตาอักเสบ เยื่อบุตาอักเสบ หรือลิ้นหัวใจรั่วร่วมด้วย อาการแสดงนอกข้อเหล่านี้จะช่วยทำให้ทราบว่าผู้ป่วยเป็นโรคใดในกลุ่มโรคข้อและกระดูกสันหลังอักเสบนี้

โรคข้อและกระดูกสันหลังอักเสบมีวิธีการรักษาอย่างไร

การรักษาโรคในกลุ่มนี้จะมีความคล้ายคลึงกับโรคอื่นๆ ที่มีข้ออักเสบ โดยมีหลักการเบื้องต้นคือการออกกำลังกาย การทำกายภาพบำบัด และการใช้ข้ออย่างถูกวิธี ซึ่งจะช่วยให้ท่านสามารถทำกิจวัตรประจำวันได้ดังเช่นคนปกติ ผู้ป่วยที่มีอาการปวดข้อหรือมีอาการติดตึงของหลังมากก็จำเป็นต้องใช้ยารักษาร่วมด้วย ส่วนการผ่าตัดอาจจำเป็นในผู้ป่วยบางรายที่มีความพิการของข้อหรือหลังมากแล้ว

ยาที่ใช้รักษาโรคนี้มี 2 กลุ่มคือ

1. กลุ่มยาที่รักษาอาการ ได้แก่ยาที่มีฤทธิ์บรรเทาอาการอักเสบและเจ็บปวดที่ข้อ เช่น ยาต้านการอักเสบที่ไม่ใช่สารเสตียรอยด์ (non-steroidal anti-inflammatory drugs, NSAIDs)

2. กลุ่มยาที่สามารถปรับเปลี่ยนการดำเนินโรคซึ่งจะช่วยให้โรคสงบได้ ผู้ป่วยที่มีอาการเรื้อรังหรือรุนแรงแพทย์จะพิจารณาใช้ยาในกลุ่มนี้ซึ่งได้แก่ ยาเมโธเทรกเซท (methotrexate) และยาซัลฟาซาลาซีน (sulfasalazine) ในระยะหลังได้มีการนำยาใหม่ๆ มาใช้รักษาโรคนี้ โดยเฉพาะกลุ่มยาต้านสารทีเอ็นเอฟ (anti-TNF agents) อย่างไรก็ตามยาเหล่านี้มีราคาค่อนข้างสูงและยังมีผลข้างเคียงที่สำคัญหลายอย่าง การใช้ยาดังกล่าวจึงควรอยู่ในดุลพินิจของแพทย์ผู้รักษาและจะต้องมีการติดตามการรักษาอย่างใกล้ชิด

ท่านจะดูแลตนเองอย่างไรเมื่อเป็นโรคข้อและกระดูกสันหลังอักเสบ

ถึงแม้ว่าผู้ป่วยโรคนี้จะมีความเจ็บปวดจากการอักเสบของข้อแต่ผู้ป่วยส่วนใหญ่ก็สามารถดำรงชีวิตได้เช่นคนทั่วไป การออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอเป็นสิ่งจำเป็นเพราะจะช่วยเพิ่มสมรรถภาพของร่างกานและลดความพิการของข้อและหลังได้

ข้อควรจำ  

  • โรคข้อและกระดูกสันหลังอักเสบเป็นโรคชนิดหนึ่งที่มีการอักเสบของข้อกระดูกสันหลังและข้อรยางค์ (แขนและขา) ร่วมกับการอักเสบของเอ็นส่วนที่ยึดติดกับกระดูก โดยที่ผู้ป่วยส่วนหนึ่งจะมีผื่นผิวหนัง เล็บผิดปกติ ท้องเสียเรื้อรัง ม่านตาอักเสบ เยื่อบุตาอักเสบ หรือลิ้นหัวใจรั่วร่วมด้วย
  • โรคนี้พบบ่อยในช่วงวัยรุ่นถึงวัยกลางคน โดยพบในผู้ชายบ่อยกว่าผู้หญิง 2-3 เท่าตัว สมาชิกของครอบครัวที่มีผู้ป่วยเป็นโรคนี้ก็จะมีโอกาสเป็นโรคนี้มากขึ้นกว่าประชากรทั่วไป
  • การออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ การทำกายภาพบำบัด และการใช้ข้ออย่างถูกวิธี ร่วมกับการใช้ยารักษาโรคจะช่วยให้ท่านสามารถทำกิจวัตรประจำวันได้ดังเช่นคนปกติ      

 

Facebook PMKMED
Health Promotion PMK
กรมแพทย์ทหารบก
ราชวิทยาลัยอายุรแพทย์แห่งประเทศไทย
วิทยาลัยแพทยศาสตร์พระมงกุฏเกล้า
ศูนย์อำนวยการแพทย์พระมงกุฎ
สมาคมรูมาติสซั่มแห่งประเทศไทย
สหกรณ์ออมทรัพย์วังพญาไท
สำนักงานพัฒนาวิจัย วพม.
หาผู้เชี่ยวชาญโรคไต
ห้องสมุดออนไลน์ รพ.พระมงกุฎเกล้า
แผนกโรคไต Division of Nephrology
แพทยสภา::The Medical Council of Thailand
โรงพยาบาลพระมงกุฎเกล้า





สมาชิกออนไลน์ 3 คน, ผู้เยี่ยมชม 154 คน, จำนวนผู้เข้าชมตั้งแต่ 22 June 2011 = 1394215 คน

กองอายุรกรรมโรงพยาบาลพระมงกุฎเกล้า
อาคารเฉลิมพระเกียรติ 6 รอบ พระชนมพรรษา ชั้น 3 โรงพยาบาลพระมงกุฎเกล้า 315 ถนนราชวิถี เขตราชเทวี กรุงเทพฯ 10400 โทร 0-2763-3280, 0-2763-3278


เว็บไซต์อย่างเป็นทางการของกองอายุรกรรม โรงพยาบาลพระมงกุฎเกล้า
สงวนลิขสิทธิ์ พ.ศ. ๒๕๕๔-๒๕๕๕
กองอายุรกรรม โรงพยาบาลพระมงกุฎเกล้า 
ออกแบบและดูแลโดย พ.อ. กิตติ บูรณวุฒิ
Official Website of Department of Medicine, Phramongkutklao Hospital
Copyright © 2011-2012
Department of Medicine, Phramongkutklao Hospital - All Rights Reserved
Developed and maintained by COL Kitti Buranawuti